kaas gezond kazen ongezond

Voedingswaarde kaas: zijn kazen gezond of ongezond?

Kaas behoort tot ’s Neerlands favoriete voedingsmiddelen. Plakjes op brood; blokjes bij de borrel; strooikaas over de pasta; het kan allemaal. Kaas bestaat in allerlei soorten, vormen en varianten, en iedere kaassoort heeft zijn eigen samenstelling, eigenschappen en voedingswaarden.

Kazen worden gemaakt door stremming en rijping van melk. Omdat er ontiegelijk veel verschillende kaassoorten zijn, is de voedingswaarde van elke kaas anders. Slechts enkele voedingswaarden zijn voor iedere kaas min of meer gelijk. In dit artikel lees je of kaas gezond dan wel ongezond is en voor welke kaas je het beste kan kiezen met het oog op je lichaamsgewicht en algehele gezondheid…

Vetgehalte van kaas

Omdat iedere kaassoort anders is, is kaasconsumptie niet per definitie gezond of ongezond; goed of slecht. De belangrijkste variabele factor die een rol speelt bij de voedingswaarde van kaas is het vetpercentage. Het vetgehalte van kaas kun je aflezen aan de bepalingen ‘20+’ tot en met ‘60+’. De vetheid van kaas wordt door velen belangrijk gevonden, want vet lever veel calorieën en verzadigd vet (waar kaas rijk aan is) kan nadelig uitwerken op je gezondheid als je er te veel van eet.

De getallen die voor de ‘+’ staan, definiëren het minimale vetpercentage van het droge gewicht van de kaas (dus exclusief vocht). De meeste kazen hebben een vochtgehalte van plusminus 50 procent. Wanneer je het cijfer voor de ‘+’ deelt door pakweg 2, verkrijg je dus het exacte aantal grammen vet per 100 gram kaas. (bron)

Steeds meer kaasmerken & –producenten brengen een magere, vetarme of “halfvolle” kaas-variant op de markt. Zo bevat magere platte kaas per 100 gram slechts 1,6 gram vet en ‘cottage cheese’ slechts 4,6 gram.

De gezonde voedingswaarden van kaas

Kaas heeft zowel positieve als negatieve aspecten en voedingswaarden. Hierbij eerst de redenen waarom kaas gezond is, dus de positieve voedingswaarden van kaas op een rijtje:

1. Eiwitgehalte kazen

Kaas bevat veel belangrijke (essentiële) aminozuren (eiwitbouwstenen). En eiwitten zijn nodig zijn voor opbouw, onderhoud en herstel van lichaamscellen (spieren, organen e.a.).

2. Kaas als vleesvervanger

Vanwege het hoge eiwitgehalte is kaas een matige tot redelijke vleesvervanger; met name voor vegetariërs. Het is echter niet gezond of raadzaam om iedere dag kaas als vleesvervanger te gebruiken.

3. Kaas als calciumbron

De meeste kaassoorten zijn een goede bron van calcium (belangrijk voor de botdichtheid). Een plak kaas (+/- 20 gram) bevat namelijk net zoveel calcium als een glas melk.

4. Mineraalzouten

Kazen bevatten belangrijke minerale zouten die nodig zijn voor de voorziening en opname van vele andere macromineralen en spoorelementen (waaronder calcium, fosfor, magnesium, zink, ijzer, koper e.a.).

5. Anti-tandbederf

Kaas helpt je tanden vrij te houden van tandplak en gaatjes. Kaas bevat namelijk fosfaten die plaque afweren en zodoende tandbederf tegengaan.

6. Vitamines in kaas

Kazen bevatten in meer of mindere mate vitamine A, D, E en K en in sommige gevallen vitamine B1, B2, B6, B12 en C. Let wel: er zijn betere bronnen te bedenken waaruit je deze nutriënten kunt verkrijgen.

‘Je lichaam schreeuwt om zuivel!’ is overigens een loze kreet. De meeste positieve voedingswaarden en voedingsstoffen in kaas kun je namelijk ook uit producten halen die over het geheel genomen veel gezonder en voedzamer zijn en dus minder “lege calorieën” leveren.

De ongezonde eigenschappen van kaas

Helaas heeft kaas ook slechte eigenschappen. De nadelige aspecten van kaas verschillen overigens –net als de positieve– sterk per kaassoort. Hierbij de redenen waarom kaas ongezond kan zijn, dus de negatieve voedingswaarden van kaasconsumptie op een rijtje:

1. Vet in kaas

Het vetgehalte van kaas kan erg hoog zijn. Een overschot aan bepaalde vetten kan negatief uitwerken op je bloedvaten en daarmee op je bloedsomloop. Let dus goed op het getal voor de ‘+’ en bestudeer de voedingswaardetabel van kaas grondig. Met een plak vette kaas hoeft overigens niks mis te zijn, zolang je er maar voor zorgt dat je algehele vetconsumptie binnen de perken blijft.

2. Cholesterol

Volvette kazen –de kazen die in Nederland populair zijn– bevatten naar verhouding een grote hoeveelheid verzadigde vetzuren. Een overschot aan verzadigd vet kan het negatieve LDL-cholesterol in je bloed verhogen en zodoende de kans op coronaire hartziekten vergroten.

3. Zout in kaas

Sommige kaassoorten kunnen enorm veel zout (natrium) bevatten. Men gaat er nog altijd van uit dat een overschot aan zout een verhoogde bloeddruk (hypertensie) in de hand werkt, wat niet alleen zeer slecht is voor je hart en bloedvaten, maar in principe voor je algehele gezondheid. De schadelijke invloed van zout wordt echter steeds vaker in twijfel getrokken.

4. Stremsel

Voor de meeste niet-biologische kazen wordt stremsel gewonnen uit de lebmaag van jonge, zogende kalfjes. Dit is voor veel mensen (waaronder vegetariërs en veganisten) een ethisch nadeel van niet-biologische kaas.

Nog iets om rekening mee te houden: in schapenkaas zit ongeveer tweemaal zoveel vet als in koeienkaas, dus wees extra spaarzaam met kaas die van een schaap afkomstig is.

Dus…

Kaas dient met mate te worden gegeten en voornamelijk als lekkernij te worden gezien. Hoewel de NZO (Nederlandse Zuivel Organisatie) volhoudt dat kaas onder meer bijdraagt aan een ideale bloeddruk, gewichtsbeheersing en diabetespreventie, bevat kaas relatief veel (verzadigd) vet en zout. Bovendien bevat kaas betrekkelijk weinig noemenswaardige voedingsstoffen/voedingswaarden.


Animatie over de productie van kaas…

Achtergrondinformatie over de voedingswaarden van kaas

Kaas is niet per definitie gezond of ongezond. Omdat iedere kaassoort een andere samenstelling heeft, is het bovendien niet eerlijk om alle kazen over één kam te scheren. Daarom hierbij de nodige achtergrondinformatie over de 3 belangrijkste voedingskundige eigenschappen van kaas (vetgehalte, rijpingstijd en consitstentieklasse).

1. Vetgehalte kazen

Op de verpakking geeft men doorgaans het vetgehalte van de “droge kaasstof” aan. Maar daarmee weet je nog steeds niet hoeveel vet je nou eigenlijk binnenkrijgt als je kaas eet. Hieronder zie je wat iedere kaassoort omgerekend (dus zoals je deze op je boterham legt) aan vet bevat:

Magere kaas (bereid van magere melk):

  • Mager (hooguit 10% vet)

“Halfvolle” kaas (bereid van halfvolle melk):

  • 20+ (ongeveer 11% vet)
  • 30+ (ongeveer 16% vet)
  • 35+ (ongeveer 19% vet)
  • 40+ (ongeveer 22% vet)

Volvette kaas (bereid van volle melk):

  • 45+ (ongeveer 26% vet)
  • 48+ (ongeveer 28% vet)
  • 50+ (ongeveer 31% vet)
  • 60+ (ongeveer 35% vet)

Omdat kaas tijdens het rijpen en bewaren vocht verliest, kunnen de vetpercentages tussen haakjes afwijken (vandaar de “+-aanduiding” achter de cijfers). Zo klinkt roomkaas bijvoorbeeld  heel erg vet, maar omdat het vochtgehalte heel hoog is, bevat het relatief weinig vet.

2. Rijping kaas

Daarnaast worden kazen onderverdeeld op rijpingstijd. Het tijdsbestek waarin kaas rijpt is zowel van invloed op het vochtgehalte als op de vetconcentratie, de zoutconcentratie en de smaak van kaas…

  • Jong – 4 weken
  • Jong belegen – 8 weken
  • Belegen – 4 maanden
  • Extra belegen – 7 maanden
  • Oud – 10 maanden
  • Overjarig – 18 maanden

Over het algemeen geldt: hoe langer de rijpingstijd van een kaas, des te sterker de smaak en aroma’s.

3. Kaasconsistentie

Tot slot onderscheidt men drie ‘consistentieklassen’ van kaas, namelijk:

  • Harde kaas (Cheddar, Emmentaler, Goudse e.a.)
  • Half-harde kazen (Port Salut , Maredsous, St. Paulin e.a.)
  • Zachte kaassoorten (Camembert, Brie, Herve e.a.)

Ben jij op zoek naar een relatief gezonde kaassoort? Kies dan voor magere kazen zoals mozzarella, hüttenkäse of 20+ kaas. Heb jij vragen of opmerkingen met betrekking tot kaas? Laat ze hieronder achter!

12 reacties op “Voedingswaarde kaas: zijn kazen gezond of ongezond?

  1. Astrid ·

    Je verteld dat schapenkaas tweemaal zo vet is als koeienkaas. Hoet zit dat met geitenkaas?

    Reageer
    • Paul ·

      Een hele terechte vraag. Schapenkaas zoals je die in plakvorm op je boterham legt hoeft niet per se heel veel vetter te zijn dan koekaas; geitenkaas evenmin… Gemiddeld genomen geldt het volgende vetpercentage (totaal & verzadigd):

      • Goudse koeienkaas: 31 gram per 100 gram product, waarvan 20 gram verzadigd
      • 30+ koeienkaas: 18 gram per 100 gram product, waarvan 11 gram verzadigd
      • 20+ koeienkaas: 12 gram per 100 gram product, waarvan 8 gram verzadigd
      • Geitenkaas: 17 gram per 100 gram product, waarvan 10 gram verzadigd
      • Schapenkaas: 21 gram per 100 gram product, waarvan 13 gram verzadigd.

      Logischerwijs zijn er ook weer heel veel verschillende (volvette en magere) soorten koeienkaas, geitenkaas en schapenkaas met ieder hun eigen unieke voedingsvetpercentage. Qua cholesterol komen geitenkaas, schapenkaas en gewone Hollandse kaas redelijk overeen, maar sowieso heeft voedingscholesterol nauwelijks invloed op het bloedcholesterolgehalte. Wetenschappelijk onderzoek van de ‘Universiteit van Reading’ schetst het volgende over vitamines en mineralen in koeienkaas enerzijds en schapenkaas anderzijds: vit. B1: 1,0 versus 1,75; vit. B2: 1 versus 3; vit. B3: 1 versus 7; vit. B5: 1 versus 1,3; vit. B6: 1 versus 2; vit. B12: 1 versus 1,97; calcium: 1 versus 1,76; fosfor: 1 versus 1,73; ijzer: 1 versus 2; magnesium: 1 versus 1,38; eiwit: 1 versus 1,82… (bron) Schapenkaas is dus beduidend voedzamer dan koeienkaas, ondanks het hogere vetpercentage. Ook qua vitamine A-activiteit scoren geitenkaas en schapenkaas beter dan koeienkaas. Hopelijk heb je hier iets aan…

    • Wieger ·

      Beste Paul, Hoe kun je zeggen dat schapenkaas een hoger vetpercentage heeft als uit je eigen tabel het tegenovergestelde blijkt? 21 gram vet per 100 gram product in schapenkaas tegen 31 gram in koeienkaas

    • Paul ·

      Beste Wieger. Die tabel is ter illustratie… om te laten zien dat schapekaas en geitenkaas niet per se vetter hoeven te zijn dan koeienkaas… zolang je maar verstandige keuzes maakt. Logischerwijs is er naast 30+ koeienkaas ook 48+, 50+ en zelfs 60+. Het gaat erom dat de melk zoals die van een schaap afkomstig is van nature beduidend meer vet bevat dan de melk zoals die van nature van een koe afkomstig is. Ook buffelmelk is opvallend vetrijk… Hoeveel vet menselijke kaasmakers in kaas laten zitten, verschilt uiteindelijk echter per producent en per product.

  2. Nic ·

    In verband met rijping kaas: er bestaat : Jong, Jong belegen, Belegen, Extra belegen, Oud… Welke van deze bevat het hoogste vetgehalte? Zoveel te ouder, zoveel te vetter? Of is dat niet zo?

    Reageer
  3. Richard ·

    Het is jammer dat zoveel lekkere dingen zoveel nadelen hebben en dat juist de gezondere vaak niet zo lekker zijn. Bijvoorbeeld zilvervliesrijst vind ik minder lekker dan de ongezonde witte rijst.

    Reageer
  4. Gerrit v. Roosmalen ·

    Ik blijf lekker m’n dagelijkse bammetje kaas eten. Ik vind het lekker en je kunt wat mij betreft beter kaas eten dan chocoladetaart!

    Reageer
    • Nana ·

      Goed punt! Ik eet ook regelmatig kaas, maar nooit grote hoeveelheden. Af en toe een boterham met een paar kleine plakjes. En dan wel echte kaas, niet van die droge, vetloze nepkaas. Ik zie kaas als verwennerij en lekkernij en ben ervan overtuigd dat er niks mis is met kaas, zolang je er maar niet te veel van eet. Dat geldt overigens ook voor fruit, noten en granen. Alleen groenten kun je vrijwel onbeperkt eten.

  5. Ilse Heerschop ·

    Kan iemand mij vertellen waarom iedereen verzadigde vetten de grond in boort? Ik lees op veel andere websites dat met mate verzadigde vetten eten (kaas, roomboter, vlees, vis etc.) juist gezond is!

    Reageer
    • yerrr ·

      Waarschijnlijk omdat de meeste mensen NIET of weinig meer aan lichaamsbeweging doen. Verzadigde vetten zijn niet per definitie slecht. Het gaat om de hoeveelheid en hoe je de inname gebruikt. Ze komen van nature voor in de natuur. Net zoals suiker, eiwitten, zout etc. Als je het vaak koud hebt dan heb je verzadigde vetten juist nodig. Het gaat om de balans in je lichaam. Je lichaam geeft vanzelf wel aan wat je nodig hebt.

  6. Eric ·

    Interessant artikel. Ik dacht echt dat kaas (en eigenlijke alle zuivel) supergezond was. Veel calcium voor sterke botten, veel eiwitten en zo… Ik eet daarom bijna elke dag 3 volkorenboterhammen met kaas. Dus daar kan ik maar beter mee stoppen dan?

    Reageer
    • Paul ·

      Het is beter om variatie aan te brengen. Neem bijvoorbeeld 1 boterham met magere kaas, 1 boterham met pindakaas en 1 boterham met mager vlees (rookvlees, rosbief, kipfilet o.i.d.). Dan profiteer je van de gezonde voedingsstoffen in kaas, maar krijg je ook andere belangrijke voedingsstoffen (vitamines, mineralen, spoorelementen, aminozuren e.a.) binnen.

Plaats een reactie


Je reactie wordt voor publicatie gekeurd door de redactie en dient te voldoen aan de regels voor reacties.