Steunkousen: klassen, vergoeding en aantrekken (gids 2026)

Steunkousen geven druk op je benen, zodat bloed en vocht makkelijker terugstromen naar je hart. Lichte steunkousen (klasse 1) koop je zelf bij de drogist. Vanaf klasse 2 spreken we van een therapeutische elastische kous, en die wordt met een medische indicatie vergoed uit de basisverzekering.

Neem Marja, 58 jaar (een voorbeeld, maar wel een herkenbaar). Ze staat vijf dagen per week achter de kassa. Rond vier uur ’s middags voelen haar benen als lood, en ’s avonds zie je de afdruk van haar sokken nog in haar enkels staan. Een collega raadde haar steunkousen aan, maar in de winkel stond ze voor een rek vol klassen, maten en millimeters kwik. Welke moest ze hebben? En moest ze niet eerst naar de huisarts?

Herkenbaar? Dan ben je niet de enige. De keuze tussen klasse 1 en klasse 2, de regels rond vergoeding en vooral het aantrekken zorgen voor veel vragen. In deze gids lees je welke steunkousen bij welke klacht passen, wanneer je zorgverzekeraar betaalt, hoe je ze zonder gevecht aan je benen krijgt en hoe lang je ze draagt.

Belangrijkste punten

• Klasse 1 (ongeveer 18-21 mmHg) is voor lichte klachten zoals vermoeide of zware benen en koop je zelf; vanaf klasse 2 gaat het om medische kousen die een arts voorschrijft.
• De basisverzekering vergoedt steunkousen vanaf drukklasse 2 met een medische indicatie, maar in 2026 gaat dat wel van je eigen risico van €385 af (onder de 18 betaal je niets).
• Meestal krijg je twee paar per 12 maanden vergoed, bij een leverancier met wie je zorgverzekeraar een contract heeft.
• Trek steunkousen ’s ochtends aan, voordat je benen opzwellen, en gebruik rubberen huishoudhandschoenen voor grip.
• Vervang je kousen elke 6 tot 12 maanden: daarna verliest het weefsel zijn druk.

Wat zijn steunkousen?

Steunkousen zijn elastische kousen die stevig om je been sluiten. Die druk helpt je aders om bloed omhoog te pompen en voorkomt dat vocht in je weefsel blijft hangen. Daardoor voelen je benen lichter en zwellen je enkels minder op.

Je aders hebben het namelijk zwaar. Ze moeten bloed de hele dag tegen de zwaartekracht in terugbrengen naar je hart. Werken de kleppen in je aders minder goed, dan zakt bloed terug en hoopt vocht zich op in je onderbenen. Lees meer over hoe dat ontstaat in ons artikel over vocht in je benen en enkels.

Verschil tussen steunkousen en compressiekousen

In de praktijk worden beide woorden door elkaar gebruikt. Met steunkousen bedoelen de meeste mensen de lichtere kousen die je zelf koopt om klachten te voorkomen. Compressiekousen, ook wel therapeutische elastische kousen (TEK) genoemd, zijn medische kousen in een hogere drukklasse. Ze geven de meeste druk bij je enkel en steeds minder richting je knie of lies, en worden precies op jouw maten afgestemd.

Kort gezegd: een lichte kous ondersteunt, een medische compressiekous behandelt. Wie zoekt naar steunkousen klasse 2 of hoger, zoekt dus eigenlijk een compressiekous.

Soorten: kniekous, dijbeenkous, panty en meer

Steunkousen zijn er in verschillende vormen:

• Kniekous (AD): de meest gebruikte variant, tot net onder de knie.
• Dijbeenkous (AG): tot halverwege of bovenaan het bovenbeen, vaak met een siliconen boord.
• Panty (AT): bedekt beide benen en de heupen, handig bij klachten hoger in het been.
• Open of gesloten teen: een open teen is makkelijker aan te trekken en prettig bij warm weer.
• Kous met rits: voor wie moeite heeft met aantrekken, al zijn die niet in elke drukklasse verkrijgbaar.

Steunkousen klasse 1, 2, 3 en 4: welke heb je nodig?

De klasse van steunkousen geeft aan hoeveel druk ze op je enkel uitoefenen, gemeten in millimeter kwik (mmHg). Veel fabrikanten gebruiken de Duitse RAL-norm. Let op: andere landen hanteren soms lagere waarden, dus een Franse klasse 2 is minder strak dan een Duitse.

Waarden volgens de RAL-norm. Andere normen en fabrikanten hanteren soms iets andere grenzen; kijk altijd naar de mmHg op de verpakking.

Klasse 1: voor lichte klachten

Steunkousen klasse 1 zijn de kousen die je bij HEMA, Kruidvat, Etos of de apotheek in het schap ziet hangen. Ze passen goed bij beroepen waarin je veel staat, zoals in de zorg, de winkel of de horeca. Ook op lange vliegreizen of bij beginnende zwangerschapsklachten zijn ze een logische keuze.

De maat bepaal je meestal op basis van je schoenmaat of je kuitomtrek. Dat is prima voor lichte klachten, maar het is geen behandeling van een aandoening.

Klasse 2 en hoger: therapeutische elastische kousen

Vanaf klasse 2 is de druk zo hoog dat een kous verkeerd kan uitpakken als hij niet goed past. Daarom worden deze kousen aangemeten door een bandagist of een gespecialiseerde apotheek, op basis van een voorschrift van je huisarts of specialist. Ze worden gebruikt bij spataderen met klachten, chronisch dikke benen, lymfoedeem en na trombose.

Klasse 1 kopen of naar de huisarts?

Gebruik deze vuistregel:

• Klasse 1 is meestal genoeg als je benen aan het eind van de dag zwaar voelen, maar de zwelling ’s nachts weer verdwijnt en je verder gezond bent.
• Ga eerst naar de huisarts als één been dikker is dan het andere, als je pijn hebt in je kuit, als je huid verkleurt of open plekken krijgt, of als de zwelling ’s ochtends nog niet weg is.

Een plotseling dik, pijnlijk en warm been kan wijzen op trombose. Bel dan dezelfde dag je huisarts, en ga niet eerst zelf kousen proberen. Ben je daarbij benauwd of heb je pijn op de borst, bel dan direct 112.

Twijfel je? Een kort gesprek met je huisarts levert meer op dan drie paar verkeerde kousen. Op Thuisarts.nl lees je vooraf wat je moet weten als je steunkousen gaat dragen.

Wanneer zijn steunkousen nodig?

Steunkousen worden voor heel verschillende situaties geadviseerd. Dit zijn de meest voorkomende.

Spataderen en vocht in de benen

Bij spataderen werken de kleppen in je aders niet goed meer. Steunkousen verminderen de klachten zoals een zwaar of moe gevoel, maar ze laten spataderen niet verdwijnen. Lees meer over wat spataderen zijn en hoe je ze behandelt. Bij lymfoedeem en lipoedeem zijn kousen vaak een vast onderdeel van de behandeling, meestal in een hogere klasse en op maat gemaakt.

Na een operatie of trombose

Na een operatie beweeg je minder, en dat vergroot de kans op een bloedstolsel. Ook kan je been opzwellen; lees meer over zwelling na een operatie. Ziekenhuizen geven daarom vaak steunkousen mee. Na een bypassoperatie waarbij een ader uit je been is gehaald, draag je ze volgens het St. Antonius Ziekenhuis zo’n zes weken. Ook na een trombosebeen of een behandeling van spataderen schrijft je arts een periode met kousen voor.

Tijdens de zwangerschap

In de zwangerschap neemt je bloedvolume toe en drukt je groeiende baarmoeder op de grote aders in je buik. Veel vrouwen krijgen daardoor dikke enkels, zware benen of zelfs spataderen. Steunkousen klasse 1 helpen bij lichte klachten. Heb je spataderen of eerder trombose gehad, overleg dan met je verloskundige of huisarts. Ook handig: onze tips tegen vocht vasthouden tijdens je zwangerschap.

Tijdens het vliegen

Lang stilzitten in een krappe vliegtuigstoel vergroot de kans op trombose. Een Cochrane-review uit 2021 van twaalf onderzoeken met bijna 3.000 passagiers op vluchten van minstens vier uur laat zien dat steunkousen het aantal bloedstolsels in de benen verminderen, al gaven die stolsels meestal geen klachten. Sta daarnaast regelmatig op, loop door het gangpad en drink genoeg water. Heb je eerder trombose gehad, gebruik je bloedverdunners of ben je zwanger? Overleg dan vóór een lange vlucht met je arts of verloskundige.

Wanneer je géén steunkousen moet dragen

Steunkousen zijn niet voor iedereen geschikt. Draag ze niet zonder overleg met een arts als je:

• slechte doorbloeding van je slagaders hebt, zoals bij etalagebenen (perifeer arterieel vaatlijden);
• ernstig hartfalen hebt;
• een infectie of wond aan je been hebt;
• een huidaandoening hebt waarvoor je overdag zalf moet smeren;
• minder gevoel in je voeten hebt, bijvoorbeeld door diabetes (neuropathie), waardoor je knellen niet opmerkt;
• allergisch bent voor het materiaal van de kous, zoals latex.

Bij slechte slagaders kan de extra druk de bloedtoevoer naar je voeten juist verminderen. Krijg je koude, witte of gevoelloze tenen, doe de kousen dan uit en neem contact op met je arts.

Vergoeding van steunkousen in 2026

Worden steunkousen vergoed? Ja, de basisverzekering vergoedt ze vanaf drukklasse 2, als een arts ze voorschrijft vanwege een medische indicatie, zoals spataderen met klachten, oedeem of trombose. Klasse 1 valt niet onder het basispakket. Voor volwassenen gaat de vergoeding van je eigen risico af, en vaak moet je de kousen bij een gecontracteerde leverancier halen.

Voorwaarden voor vergoeding

De precieze regels verschillen per zorgverzekeraar, maar meestal geldt:

1. Drukklasse 2 of hoger. Klasse 1 betaal je altijd zelf.
2. Een voorschrift van je huisarts of specialist.
3. Een gecontracteerde leverancier. Bij een bandagist met contract krijg je de kousen meestal volledig vergoed. Bij een leverancier zonder contract betaal je vaak een deel zelf, en heb je soms vooraf toestemming nodig.

Bij Menzis krijg je bij een leverancier zonder contract bijvoorbeeld 75% vergoed met de Basis-polis en 70% met Basis Voordelig. Check dus altijd even je eigen polisvoorwaarden.

Eigen risico en kinderen

Het verplicht eigen risico is in 2026 €385. Medische steunkousen tellen daarvoor mee. Heb je dit jaar al andere zorg gehad, dan is je eigen risico misschien al op en betaal je niets extra. Kinderen en jongeren onder de 18 hebben geen eigen risico.

Hoeveel paar per jaar?

De meeste verzekeraars vergoeden twee paar per 12 maanden (of twee stuks als je maar één been behandelt). Sommige leveranciers rekenen met 12 of 14 maanden, afhankelijk van je verzekeraar. Zo kun je de ene kous wassen terwijl je de andere draagt.

Vergoeding van een aantrekhulp

Ook een aantrekhulp kan vergoed worden. Bij veel verzekeraars heb je geen aparte verwijzing nodig als je al medische kousen hebt. Een eenvoudige aantrekhulp wordt vaak eens per 12 maanden vergoed, uitgebreidere hulpmiddelen om de paar jaar. Ook hier verschillen de regels per polis.

Tip: de zorgverzekeraars maken uiterlijk 12 november 2026 hun polissen voor 2027 bekend. Gebruik je medische kousen en wil je overstappen? Vergelijk dan ook de vergoeding voor hulpmiddelen. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over een nieuwe zorgverzekeraar kiezen.

Steunkousen aanmeten en kopen

Aanmeten bij bandagist of apotheek

Medische steunkousen worden aangemeten door een bandagist of een gespecialiseerde apotheek. Die meet de omtrek van je enkel, kuit en eventueel je dij, plus de lengte van je been. Het aanmeten gebeurt het liefst ’s ochtends, omdat je benen dan nog niet opgezwollen zijn. Heb je net trombose of veel oedeem, dan wacht de bandagist vaak tot de zwelling minder is.

Confectie of op maat

Past je been binnen de standaardmaten, dan krijg je een confectiekous. Valt je been daarbuiten, bijvoorbeeld bij lymfoedeem of lipoedeem, dan wordt de kous op maat gemaakt. Dat duurt meestal een paar weken langer, en zonder vergoeding kost maatwerk al snel meer dan €150 per kous.

Klasse 1 kopen bij de drogist: waar let je op?

Steunkousen klasse 1 vind je bij drogisterijen, warenhuizen, apotheken en webwinkels, vanaf zo’n €15 per paar. Let bij het kopen op:

• De drukklasse of mmHg op de verpakking. “Support” of “comfort” zonder getal zegt weinig.
• De juiste maat. Te los werkt niet, te strak knelt af.
• Het materiaal. Katoen is koeler in de zomer, synthetische kousen zijn steviger.
• De lengte. Voor de meeste klachten volstaat een kniekous.
• Voor mannen: er zijn ook herensteunkousen in sokmodel, in zwart, grijs of blauw, die onder een pantalon niet opvallen.

Steunkousen aantrekken en uittrekken

Steunkousen aantrekken is voor veel mensen het lastigste deel. Gemiddeld draagt maar zo’n 70% van de mensen hun kousen zoals bedoeld, blijkt uit onderzoek in Huisarts en Wetenschap. Het aantrekken is een belangrijke reden.

Zonder hulpmiddel, stap voor stap

Deze methode komt uit de folders van onder meer het Jeroen Bosch Ziekenhuis:

1. Trek je kousen ’s ochtends aan, het liefst voordat je uit bed stapt. Dan zijn je benen het slankst.
2. Doe ringen en armbanden af en zorg voor korte nagels, zodat je het weefsel niet beschadigt.
3. Smeer je benen niet in. Bodylotion maakt het aantrekken stroever en tast het elastiek aan. Insmeren doe je ’s avonds.
4. Trek rubberen huishoudhandschoenen aan. Daarmee heb je veel meer grip.
5. Keer de kous binnenstebuiten tot aan de hiel, steek je voet erin en zet de hiel goed op zijn plek.
6. Wrijf de kous omhoog in plaats van eraan te trekken. Zet je voet daarbij op een krukje.
7. Strijk alle plooien weg. Vooral bij de enkel en de knieholte kunnen plooien gaan knellen.

Uittrekken gaat andersom: rol de kous met je handschoenen vanaf de bovenkant naar beneden, tot over de hiel.

Met een hulpmiddel

Een tweede voorbeeld: Peter (67) kreeg na zijn bypassoperatie medische kousen mee. De eerste week trok zijn vrouw ze elke ochtend aan, want met zijn stijve rug kwam hij niet bij zijn voeten. Bij de controle wees de bandagist hem op een aantrekframe. Daar wordt de kous omheen gespannen, zodat Peter er zelf in kan stappen. Het kost hem nu twee minuten.

Dit zijn de bekendste hulpmiddelen:

• Glijzak of glijsok: een gladde stof die je eerst over je voet trekt. De kous glijdt er makkelijk overheen, daarna trek je de zak via de teenopening weg. Een plastic zak werkt in nood ook.
• Doff N’ Donner: een rubberen kegel waarop je de kous oprolt en daarna over je been afrolt. Werkt ook voor uittrekken.
• Aantrekframe: een metalen frame waarin je de kous spant en er dan in stapt. Ideaal als je niet goed kunt bukken.

Let op: niet elke sokkenaantrekker is geschikt voor steunkousen. Check altijd of het hulpmiddel bedoeld is voor compressiekousen.

Hoe lang moet je steunkousen dragen?

Per dag

Draag steunkousen overdag: van het moment dat je opstaat tot je naar bed gaat. ’s Nachts lig je plat, dan hoeven je aders niet tegen de zwaartekracht in te werken en zijn kousen meestal niet nodig. Soms schrijft je arts na scleroseren (het wegspuiten van spataderen) voor dat je ze een paar dagen dag en nacht draagt. Volg in dat geval het advies van je behandelaar.

Na een operatie of behandeling

De draagduur na een operatie of trombose bepaalt altijd je arts. Stop dus niet op eigen houtje.

Wassen en vervangen

Was je steunkousen vaak, het liefst na elke draagdag en minstens een paar keer per week. Gebruik een fijnwasmiddel, geen wasverzachter, en volg het waslabel. Laat ze aan de lucht drogen: de droger en de verwarming slopen het elastiek.

Ook goed verzorgde kousen verliezen langzaam hun druk. Vervang ze elke 6 tot 12 maanden, of eerder als ze uitgelubberd zijn of gaten hebben.

Zitten je kousen te strak?

Ze mogen stevig zitten, maar niet pijn doen. Worden je tenen gevoelloos, wit of blauw, of snijdt de bovenrand in je huid? Dan is de kous te strak of zit hij verkeerd. Doe hem uit en laat de maat controleren.

Veelgestelde vragen

Mag ik mijn steunkousen ’s nachts aanhouden?

Meestal niet. Als je ligt, hoeft je bloed niet tegen de zwaartekracht in te stromen, dus de kousen helpen dan weinig. Alleen als je arts het voorschrijft, bijvoorbeeld kort na scleroseren, houd je ze ’s nachts aan.

Zijn steunkousen van HEMA of Kruidvat goed genoeg?

Voor lichte klachten wel. Steunkousen klasse 1 van de drogist helpen bij zware benen na een lange werkdag of tijdens een vlucht. Heb je spataderen met klachten, oedeem of eerder trombose gehad, dan heb je een medische kous nodig die een bandagist aanmeet.

Steunkousen of compressiekousen in het vliegtuig?

Voor de meeste gezonde reizigers zijn steunkousen klasse 1 genoeg. Heb je eerder trombose gehad, gebruik je de pil of ben je zwanger, vraag dan je huisarts of verloskundige of een zwaardere kous verstandig is.

Worden steunkousen tijdens de zwangerschap vergoed?

Alleen als het om klasse 2 of hoger gaat en een arts ze voorschrijft, bijvoorbeeld bij spataderen. Klasse 1 zwangerschapskousen betaal je zelf.

Hoe snel merk je verschil met steunkousen?

Vaak al op de eerste dag. Veel mensen voelen hun benen aan het eind van de dag minder zwaar en zien minder zwelling bij de enkels. Bij chronische klachten duurt het soms een paar weken voordat het effect duidelijk is.

Conclusie: de juiste kous maakt echt verschil

Een laatste voorbeeld: Sanne (31) was 28 weken zwanger toen ze naar Curaçao zou vliegen, ruim tien uur in de lucht. Haar enkels waren ’s avonds al dik. Ze vroeg haar verloskundige om advies en kreeg klasse 1 aangeraden voor de vlucht, plus elk uur even door het gangpad lopen. Ze landde zonder opgezette benen, en droeg de kousen daarna ook op lange werkdagen.

Steunkousen zijn een eenvoudig middel met veel effect, als je de juiste kiest en ze goed draagt. Onthoud vooral dit:

• Klasse 1 koop je zelf voor lichte klachten, klasse 2 en hoger krijg je op voorschrift.
• De basisverzekering vergoedt medische steunkousen, maar het eigen risico van €385 telt mee.
• Trek ze ’s ochtends aan, met huishoudhandschoenen of een aantrekhulp.
• Vervang ze elke 6 tot 12 maanden.

Heb je klachten die niet weggaan, één dik been of pijn in je kuit? Bespreek het dan eerst met je huisarts. Wil je meer weten over de oorzaak van je klachten, lees dan verder over spataderen voorkomen of over oedeem en vochtophoping.