Blandford Fly klein bijtend vliegje

Stekende vliegjes!? Gestoken door klein steekvliegje: Blandford Fly

Diegenen die bekend zijn met de artikels op Gezond’r over (de bestrijding van) o.a. muggen / muskieten, vliegen, wespen, motten, boktorren / houtwormkevers, fruitvliegjes, varenrouwmugjes, vlooien en luizen, weten dat ik al van kleins af aan ontzettend allergisch ben voor muggenbeten / muggensteken. Hieromtrent deed ik afgelopen week ineens een compleet nieuwe ervaring op: pijnlijke steken van piepkleine steekvliegjes…

Een week geleden kwam ik op het bizar domme idee om in de gloeiendhete namiddagschemering –gekleed in korte broek, T-shirt en teenslippers– onkruid te gaan plukken in de tuin. Van het ene op het andere moment voelde ik kleine prikjes in mijn zweterige huid. Rug, schouders, armen, benen… overal! Maar muggen zag ik niet, dus aanvankelijk had ik geen idee van wat er gebeurde.

Op een gegeven ogenblik sloeg ik tegen mijn kuit en plakte er een minuscuul bloederig vliegenlijfje tegen mijn handpalm. Een 1 à 2 millimeter groot steekvliegje dat blijkbaar in staat is om door de relatief dikke mensenhuid heen te prikken, zélfs door kleding heen. Toen ik wist waarop ik moest letten, kreeg ik door dat het wemelde van deze stekende / bijtende vliegjes. Maar omdat ze qua postuur zo klein en licht zijn, merkte ik hun aanwezigheid en landing totáál niet op!!!

Ik heb me vervolgens direct binnenshuis begeven, maar ik kreeg al snel door dat ik zéér heftig reageerde op het type beet / steek van deze piepkleine steekvlieg. Ik heb zelfs een week lang rondgelopen met extreme gewrichtspijn op de steekplaatsen / beetplekken en sommige beetjes / steekjes mondden uit in fikse pijnlijke ontstekingen met aanzienlijke vochtophopingen. De pijn in mijn enkelgewricht was zelfs zó erg dat ik niet op het aangedane been kon staan of lopen.

Na een aanzienlijke speurtocht ben ik erachter gekomen dat het hier gaat om een type knut / midge dat pas relatief kort in Nederland voorkomt en berucht is om zijn venijnige steken: de ‘Blandford Fly’…

Wat is een Blandford Fly?

Binnen de taxonomische rangorde worden insecten ingedeeld op domein, supergroep, rijk, afdeling, stam, klasse, orde, familie, tak, geslacht, sectie, reeks, soort, ondersoort, variëteit en vorm. In dat opzicht zijn álle muggen vliegen, maar niet alle vliegen muggen. Sommige muggen zien eruit als ‘typische’ steekmuggen / muskieten / slaapkamermuggen, maar er zijn ook muggensoorten die eruitzien als zeer kleine vliegjes met een lichaamslengte vanaf 1 millimeter. Zulke minmugjes worden ook wel knutten genoemd. Sommige soorten knutten lijken meer op mugjes; andere knuttensoorten lijken sprekend op vliegjes. In Nederland komen ongeveer 110 soorten knutjes voor; ze staan ook wel bekend als knaasjes, knijtjes, knozels, mietsen, mampieren en meurzen.

Hoe dan ook, een bovengemiddeld irritant / ambetant type knut is de ‘Blandford Fly’. De Blandford Fly (Simulium posticatum) valt binnen de orde der ‘tweevleugeligen’ (Diptera), onderorde ‘muggen’ (Nematocera) en binnen de familie ‘kriebelmuggen’ (Simuliidae à Simuliinae à Simuliini). Ze zijn zéér nauw verwant aan de ‘ware knutten’ (Ceratopogonidae) en aan de ‘dansmuggen’ (Chironomidae). Het gaat om op het oog zwarte tot grijszwarte bijtende / stekende vliegjes, ongeveer 2 millimeter lang; de borst (thorax) is donkergrijs tot grijszwart van kleur en de buik (abdomen) is subtiel geribbeld / gestreept. Het vliegje heeft opvallend brede vleugeltjes, zwarte pootjes met grijze plekjes, een ietwat gebogen lijfje en een korte, doch brede zuigmond c.q. steeksnuit. (bron + bron)

In Engeland is dit type steekvlieg extreem berucht. De niet-officiële naam ‘Blandford Fly’ heeft dit steekvliegje gekregen rond 1972. In de jaren ’60 en ’70 vonden namelijk enorme uitbraken plaats in het Engelse dorp Blandford Forum. In de late lente van 1972 was het echter zó erg dat –in een tijdsbestek van slechts 4 weken– maar liefst 600 slachtoffers van deze steekvlieg de huisarts bezochten met pijnklachten, allergieklachten, vochtophopingen, blaren, ontstekingen en infecties door direct of indirect toedoen van muggenbeten / vliegenbeten. (bron + bron + bron + bron + bron)

In de jaren ’80 werd de steekvlieg fanatiek bestreden met een biologisch bestrijdingsmiddel (Bti), waardoor het aantal bijtgevallen met 80 tot 90% afnam. Recentelijk maakt de Blandford Fly oftewel Simulium posticatum echter een heuse comeback, zo óók in Nederland! (bron + bron)

Waar + wanneer krijg je te kampen met de Blandfordse steekvlieg?

De Blandford fly oftewel Simulium posticatum is een heel klein steekvliegje dat voorkomt in Groot Brittannië, Europa, Turkije en West-Siberië. Dit muggentype legt haar eitjes –net als vele andere muggensoorten– in stilstaand tot zéér zwak stromend water; bij voorkeur in rietbeddingen van slootjes of riviertjes. Wat dit mugje enigszins uniek maakt, is dat het vrouwtje haar eitjes niet altijd legt in stilstaand water, maar óók in vochtige grond. De muggenlarven van de Simulium posticatum kunnen overleven in zéér vochtige omstandigheden, waaronder (zelfs extreem ondiepe) plasjes water, in verweekte boomstronken, in bladoksels, in met water verzadigd veen, onder boomschors, in stilstaand of zeer zwak stromend oppervlaktewater en in doorweekte aarde. Blandford Flies vertonen zich zelden in de volle zon. Als de zon aan het eind van de dag laagstaat, slaan deze steekvliegjes het vaakst toe. Des te meer in de schaduw en bij weinig wind.

In mijn persoonlijke c.q. individuele situatie –voor wat betreft het onkruid wieden– heb ik per ongeluk de ideale leefomgeving en leefomstandigheden voor de Blandford Fly / Simulium posticatum gecreëerd. Gedurende de extreme droogte van de afgelopen weken [juni / juli 2018] heb ik op een groot stuk zwarte grond worteldoek weggelegd, daarin gaten gemaakt om 120 rododendrons te planten en her en der druppelslangen weggelegd die continu water ‘lekken’. Met als resultaat: opvallend natte grond (mogelijkerwijs de enige in de nabije omgeving) onder worteldoek waar plasjes water op blijven liggen. Met als gevolg worm-achtige knuttenlarfjes in dichtheden tot wel 700 per vierkante meter. :/ Overigens geldt: hoe warmer en droger het weer, des te verder deze beestjes kunnen vliegen en zich verspreiden. (bron)

Doorgaans heerst in mei en juni een aanwezigheidspiek qua aantallen ‘Blandford Flies’, maar vanwege het extreme weer houdt de piek dit jaar in juli (en mogelijkerwijs augustus / september) aan. (bron + bron)

Steken / beten van de Blandfordse steekvlieg

Als de nieuwe generatie steekvliegjes uit het ei kruipt, gaan de vrouwtjesexemplaren direct op zoek naar een bloedmaaltijd, waarna ze paren met de mannetjesexemplaren om zich zodoende direct weer voort te planten. Vrouwelijke exemplaren van de Blandford Fly zuigen dus nét als muskieten bloed van gewervelden (waaronder mensen).

Om optimaal bloed te kunnen zuigen, spuit de vrouwelijke Blandford Fly speeksel in de beetplek / steekplek om bloedstolling te voorkomen. Zodoende kan de vlieg rustig doorgaan met haar bloedmaaltijd, zónder dat het bloed stolt en het wondje zich sluit onder een ‘korstje’. De Simulium posticatum voel je dus niet op je huid landen, nauwelijks steken en zelden bloed zuigen. Kriebelen doet deze kriebelmug dus niet, hetgeen in feite jammer is.

De Simulium posticatum kan in principe over je hele lichaam toeslaan, maar de voeten, enkels en onderbenen worden het vaakst aangedaan door dit felle, kleine, stekende vliegje. (bron) Deze vliegende etters blijven namelijk graag laag bij de grond. Het is overigens het vliegenspeeksel dat tot hevige gezondheidsklachten leidt… Symptomen en uiterlijke kenmerken van steken / beten van dit geniepige steekvliegje zijn als volgt:

  • Jeuk (met als gevolg de drang tot krabben)
  • Zwelling van de aangedane locatie op de huid
  • Vochtophoping (lokaal oedeem)
  • Pijn (soms óók hevige gewrichtspijn); vaak pas 1 of 2 dagen na de beet / steek
  • Temperatuursverhoging of zelfs koorts
  • Blaarvorming (vergelijkbaar met chemische brandwonden)

Indien een allergische reactie optreedt ten gevolge van de steek / beet kunnen aanvullende klachten optreden. Hierbij valt te denken aan:

  • Zéér extreme jeukklachten
  • Ademhalingsproblemen (piepende / hortende ademhaling)
  • Vlekkerige / kladdige / kladderige huiduitslag over het hele lichaam
  • Enorme zwellingen, soms ook van lippen en tong
  • Duizeligheid & misselijkheid
  • Malaise (algeheel gevoel van ‘ziek-zijn’)
  • Pijn of druk op de borst
  • Opgezette lymfeklieren in liesstreek en onder oksels

Blandford-beten worden –afhankelijk van de aard en ernst– veelal behandeld met antibiotica, corticosteroïden en antihistaminica. Soms is zelfs ziekenhuisopname en een chirurgische / operatieve ingreep nodig. Sommige soorten knutten zijn vector / verspreider van ziekten die primair worden veroorzaakt door bacteriën, virussen en parasitaire wormen. Hierbij valt te denken aan blauwtong, Afrikaanse paardenpest en het Schmallenbergvirus. Vooralsnog lijkt de Simulium posticatum géén ernstige ziekten over te dragen.

Krabben aan een gezwollen en geïrriteerde muggensteek / muggenbeet of vliegensteek / vliegenbeet kan leiden tot relatief diepe wondjes (schrammen, afschavingen en ontvellingen), mogelijkerwijs met secundaire wondinfecties tot gevolg. (bron + bron)

Hoe houd je de Blandford Fly van je lijf?

Goed nieuws is dat de steken / beten van de Blandford Fly bij de meesten binnen enkele dagen weer verdwijnen. Slecht nieuws is dat het érg lastig is om jezelf te weren tegen piepkleine steekvliegjes die ongemerkt vanaf de grond richting je voeten, enkels en onderbenen vliegen. Wat je vooral niet moet doen, is in de namiddag vochtige, schaduwrijke en windstille plekken opzoeken om te gaan tuinieren, gekleed in korte broek, T-shirt en teenslippers. ;)

Wat je wél moet doen, is je lichaam bedekken met relatief dik en aangesloten textiel en een anti-insectenmiddel met DEET aanbrengen. Ook in beweging blijven, is een aanrader! De Blandford Fly / Simulium posticatum slaat namelijk toe als je stilstaat… Laat vooral geen water stilstaan in vijvers, plantenbakken, gieters en andere potentiële waterreservoirs in je tuin. Ook klamboes (van regulier muskietengaas) hebben weinig nut, tenzij je zéér fijnmazig muggengaas gebruikt. Meer tips tegen muggen, ter bestrijding van steekvliegen en ter behandeling van muggenbulten / muggenbeten vind je in deze twee artikels:

Kleine, zwarte, bijtende vliegjes: tot slot…

Mijn artikel over het immens irritante kriebelmugje ‘Blandford Fly’ is al een tijdje klaar en nu kom ik ineens een Belgisch stukje van HLN.be uit 2015 tegen waarin een ervaring met de Blandford Fly wordt gedeeld die heel erg op mijn verhaal lijkt. Dit stuk inspireerde me om een foto van mijn enkel te maken (de beetplek / steekplek die het ergst blaarde, opzwol, ontstak en vocht vasthield).

blandford fly kleine zwarte steekvlieg

Deze foto is 2 weken ná het voorval met de Simulium posticatum genomen; aanvankelijk was de enkel onooglijk dik, rood en geblaard, evenals voorzien van een open wondje.

Update I

Inmiddels is het ruim tweeënhalve week geleden dat ik ergens tussen de 10 en 15 steken / beten van de Blandford Fly opliep. De steekplekken / beetplekken leken aanvankelijk te genezen, maar spelen momenteel juist weer enorm op. De plakkaten zien er nu erger uit dat voordien. Ik ben inmiddels bij de huisarts geweest en heb koelzalven, icepacks / cold-packs, antihistaminica, verdovende zalf op basis van lidocaïne / prilocaïne, de klasse 2 corticosteroïde clobetason en prednison uitgeprobeerd. Tot nog toe zonder resultaat… De pijn, zwelling en vooral ook jeuk zijn gewoonweg niet te harden. Nog een paar foto’s ter illustratie:

Update II

Inmiddels is het exact 3 weken geleden dat ik ben belaagd door een horde Brandford Flies. Nu de zwellingen ietwat geslonken zijn, valt te zien dat de 13 gezwollen plekken elk uit een veelvoud aan steekplekken / beetplekken bestaan. In totaal gaat het om zo’n 100 steken / beten van de Blandford Fly. De pijn en zwelling zijn nog altijd zéér onaangenaam, maar de jeuk is echt ongenadig! Antihistaminica doen niks… Corticosteroïde hormoonzalf doet niks… Orale prednisolon doet niks… Het enige dat voor mij werkt tegen de jeuk en zwelling, is KOELEN: tien cool packs / cold packs / ice packs continu rouleren vanuit de vriezer en ijskoude baden nemen. Maar tijdens het slapen, heb je daar helaas niks aan…

Daarnaast werkt verdovende (1%) lidocaïnegel met levomenthol (1%) goed om tijdelijk de jeuk te verminderen. Het voordeel is dat je na het insmeren met lidocaïne rustig kunt gaan slapen, maar het nadeel is dat je ’s nachts (zodra de zalf is uitgewerkt) van de jeuk wakker schrikt en uit je bed vliegt. Mijn tube lidocaïne is momenteel leeg, dus morgenochtend een grotere tube proberen te scoren. Vandaag heb ik al tweeënhalf (t.o.v. anderhalf uur gister) geslapen, dus er zit vooruitgang in. :?

Heb jij al een ervaring gehad met het kleine stekende vliegje, genaamd Blandford Fly / Simulium posticatum? Deel hieronder jouw vragen, ervaringen en bevindingen ten aanzien van dit buitengewoon pijnlijke steekvliegje!

13 reacties op “Stekende vliegjes!? Gestoken door klein steekvliegje: Blandford Fly

  1. Alwine. ·

    Ik ben vanmorgen vroeg in bed door zo’n rotvliegje gestoken. Halve arm en duim rood en dik, wat nu weer iets afzakt. En natuurlijk net in de arm, waar ik erg mee moet uitkijken, omdat daar veel lymfklieren zijn weggehaald, jaren geleden. Had nog nooit van de naam Blandford Fly gehoord. De ironie wil nu, bijna 2 weken geleden ben ik nog tijdens mijn vakantie richting Cornwall, langs de plaats Blandford Forum gereden.

    Reageer
    • Paul ·

      Wauw, dat is wel absurd toevallig (en gigantische pech). :(

  2. mirjam ·

    Na een wandeltocht in Friesland, een gebied met stilstaand water, werd ik, ondanks een enorme zonnebril, in mijn ooglid gestoken! Ik had niet gemerkt dat ik werd gestoken. De dag erna zat mijn hele oog, door de zwelling, dicht. Het leek of die zwelling langzaam naar beneden zakte! Na een week was alles weer normaal. Maar… gisteren was ik weer in een waterrijk gebied en ben weer gestoken: ditmaal onder mijn wenkbrauw: weer een heel dik opgezwollen oog! De rest van het gezelschap is niet gestoken! Geen idee welk beestje dit veroorzaakt?!

    Reageer
    • Paul ·

      Tenzij je allergisch bent voor steekmuggen (muskieten) zou het me niet verbazen als het hier gaat om de Blandford Fly…

  3. Debbie ·

    Ook gisteren gestoken midden op mijn voet. Vreemd was wel dat ik de steek echt voelde, best pijnlijk was en dat ik m daarna ook van mijn voet sloeg. Te laat… voor de rest voldoet het vliegje wat ik gezien heb wel aan alle omschrijvingen. Net wat groter dan een fruitvliegje en komt naar je toe zodra je stilstaat! Mijn voet is nu helemaal dik en voelt heel vervelend prikkelend aan!

    Reageer
    • Paul ·

      Wat een ellende, hè?! Ik moet zeggen dat ik na het aanvankelijke rampscenario nog eenmalig door een Blandford Fly ben gestoken. Op dat moment was ik niet druk bezig met tuinieren en dus niet afgeleid. Die keer voelde ik de steek ook. De verhalen over het al dan niet voelen van een beet/steek van Blandford Flies zijn nogal gemengd.

  4. N ·

    In Apeldoorn al een aantal keer gebeten door dit beestje. De laatste keer heb ik meteen de beet uitgezogen met zo’n zuigpompje voor insectenbeten. Ik had het idee dat de zwelling iets minder was dan de vorige keren. Nog steeds wel een ziekig / koortsig gevoel, helaas.

    Reageer
  5. Jur ·

    Oh wauw, ik ben volgens mij 2 weken geleden ook te pakken genomen op de enkel, kuit en knieholte. Ik werd geprikt en voelde het meteen. Echt een hele scherpe prik en daarna waanzinnige jeuk. Mijn enkel begon later heel erg op te zwellen tot er een bult ter grootte van een halve tennisbal te zien was. Ontzettend pijnlijk! Ik heb Aloë Vera ter verkoeling gesmeerd, maar mijn enkel doet altijd nog zeer en ik ben erg rillerig. Niet leuk meer…

    Reageer
    • Paul ·

      Bij mij heeft het uiteindelijk 5 weken geduurd… Het enige dat echt hielp waren 10 cold packs, lidocaïne, (ijs)koude baden en prednisolon. Mocht je nog altijd last hebben, ga dan vooral even langs de huisarts. Sterkte ermee!

  6. Kaatje ·

    Ik wordt regelmatig gebeten door het kleine vliegje met een flinke jeukende bult als gevolg die wel een week aanhoudt. Ze zitten blijkbaar in onze achtertuin in Sittard, ik denk in het talud tussen de begroeiing. Het is vreselijk irritant en pijnlijk. Hoe kun je deze vliegjes wegkrijgen uit je tuin? Hoe kun je ze effectief elimineren?

    Reageer
    • Paul ·

      Toevallig zit ik momenteel om half 3 ’s nachts wakker omdat mijn 12 ontstoken ‘muggenbulten’ / ‘vliegenbulten’ van de Blandford Fly van tweeënhalve week geleden allemaal weer opspelen en gigantisch jeuken en pijn doen. Gister naar de huisartsenpost geweest en pilletjes (prednison / prednisolon) en hormoonzalf (Emovate: clobetason-17-butyraat) gekregen. Vooralsnog werkt het totaal niet… Verdovende crème (lidocaïne/prilocaïne) doet niks… Anti-allergica / antihistaminica doen niks… Ben nu verkoelende huidgel op basis van 98% Aloë Vera aan het afwisselen met een icepack / coldpack uit de vriezer; dat verlicht de jeuk een beetje… Al met al snap ik volledig dat je van deze pokkenbeestjes af wilt geraken, maar ik denk dat dat héél moeilijk is.In Blandford heeft men destijds stelselmatig en langdurig pesticiden gebruikt om de aantallen Blandford Flies terug te dringen. Dit was succesvol, maar niet gemakkelijk te vertalen naar een individuele tuinsituatie… Ik weet zelfs niet of de pesticide Bti (Bacillus thuringiensis israelensis) particulier verkrijgbaar is… Maar het zou natuurlijk kunnen lonen om Bti (of als dit middel niet verkrijgbaar of toegestaan is voor particulieren in Nederland een ándere pesticide) uit te proberen… Wat je daarnaast buitenshuis kunt doen om problemen met de Blandford Fly te voorkomen, is allereerst jezelf zo goed mogelijk beschermen voor wat betreft lichaamsbeschermende en lichaamsbedekkende kleding + DEET… Vooral niet met kurkdroog, windstil en gloeiendheet weer gaan tuinieren… En je tuin vrijhouden van plassen oppervlakkig water (in bakken, zeilen en andere waterdichte materialen)…

  7. Johanna ·

    Jaren geleden in Italië al een groot drama bij Caorle. Ook nog hele kleine witte vliegjes. Iedereen had er erg last van. 😱

    Reageer
    • Paul ·

      Ja, met dit weer verspreiden ze zich razendsnel door gans Europa. :?

Plaats een reactie


Je reactie wordt voor publicatie gekeurd door de redactie en dient te voldoen aan de regels voor reacties.